اشاره ای به فنون و روش مطالعه

مقدمه:                               

یکی از مهمترین علل عدم موفقیت دانش آموزان آشنا نبودن آنان با فرهنگ صحیح مطالعه است.شاید بتوان گفت که اغلب دانش آموزان آگاه بر نیروی نهفته در وجود خود نیستند.لذا اولین گام
،القاء خودبرباوری در آنهاست.

اصولی ترین اصل بعد از مساله خود باوری ، اطلاع یافتن از شیوه صحیح مطالعه است.چرا که برخی از دانش آموزان علیرغم مطالعات ممتد و طولانی ، نتیجه چندانی از کارشان نمی گیرند
واین معضل شاید به دلیل عدم آشنایی با نحوه صحیح مطالعه است.

در مطالعه باید سه عامل پیوسته باشد: 1-
استمرار در مطالعه 2- انضباط در مطالعه 3- تنوع در مطالعه

* فرهنگ مطالعه بخشی از زندگی روزمره ماست لذا مطالعه را باید بدون وقفه ادامه داد.مطالعات مقطعی اثر عمیق تری بر یادگیری ندارند.زمان مطالعه اگر کم باشد ولی مداوم ، سودمندتر از مطالعات طولانی و مقطعی است .

* نظم یک قانون حاکم بر طبیعت است و آن را راز خوشبختی و سعادت بشر می دانند. لذا مطالعات دانش آموزان باید بر اساس یک برنامه از قبل تعیین شده تکرار شود نه به صورت تصادفی.

* بی تحرکی و یکنواختی باعث کسالت و روح واپس زدگی می شود.اگر دانش آموزی وقت زیادی را صرف مطالعه یک موضوع درسی کند ، بعد از مدتی خستگی بر او غالب می شود و از میزان فراگیری اش کاسته می شود.

 

عوامل موثر در مطالعه

عدم تمرکز :

یکی از عوامل مفیدتر ساختن مطالعه ، تمرکز حواس است. گاهی عوامل درونی همچون غم و اندوه  فکر تشویش ، اضطراب ، بی خبری از بستگان ، کثرت مشاغل و کارهای بهم ریخته که شخص باید انجام دهد ، عشق و محبتهایی که دل را بی قرار می سازد و گاهی عوامل بیرونی مانند سرو صدا ، رفت و آمد ، وجود صحنه های مشغول کننده ، روشن بودن رادیو و تلویزیون یا هر نوع صدای مزاحم و حتی گرسنگی و تشنه بودن ، بر تمرکز تاثیر می گذارند.برای غلبه به این عوامل نکات زیر باید رعایت شود
:
1-
مطالعه در محیط آرام

2-
خواندن کتاب با صدای بلند

3- خاموش ساختن صداهای اطراف در حد امکان

4- یادداشت برداری از مطالب کتاب

5- خلاصه نویسی

6-
برخورد سئوالی با کتاب و مطالب آن

7- زنده نگه داشتن هدف و انگیزه مطالعه

8- جدی گرفتن مطالعه و بها دادن به آن

9- علامت گذاری در حاشیه صفحه یا زیر قسمتهای مهمتر

بی هدفی :

فردی که در زندگی هدف مشخصی ندارد ممکن است تا آخر عمر ناموفق بماند با آنکه تلاش زیادی می کند اما نتیجه چندان مثبتی بدست نمی آورد.متاسفانه بی هدفی دامنگیر بسیاری از دانش آموزان است.اگر از آنان بپرسید چه تصمیمی دارند ؟ می گویند نمی دانم فعلا درس می خوانم تا ببینم خدا چه می خواهد.

هدف ممکن است کوتاه مدت یا بلند مدت باشد. از هدفهای کوتاه مدت برای رسیدن به هدفهای بلند مدت استفاده کنید. چون هدفهای کوتاه مدت عین پله های نردبان می مانند و باعث ایجاد انگیزه بیشتر برای رسیدن به هدفهای بلند مدت می شوند دانش آموزی که به هدفهای کوتاه مدت خود برسد ، قطعا تلاش بیشتری برای رسیدن به هدفهای بلند مدت می کند.

اما صرف داشتن هدف کافی نیست. مهم بازبینی و پیگیری لازم برای رسیدن به هدف است . هدف شرط اصلی موفقیت است ولی شرط کافی نیست. بطور دایم هدف خود را بازبینی کنید تا بتوانید راه رسیدن به آن هدف را هموار کنید.

هدف باید واضح و قابل دستیابی و منطقی باشد. اهدافی را انتخاب کنیم که دور از واقعیت و ذهن نباشد. در غیر اینصورت ذهن از فعالیت باز می ایستد بنابراینه دقیقا مشخص کنید اینکه چه می خواهید و در جستجوی چه هستید؟ اگر داوطلب کنکور هستید هدف شما چیست ؟ آیا تنها قبولی در کنکور یا آموختن علم با کاربرد عملی آن ؟

لذا انگیزه خود را از انتخاب آن هدف مشخص کنید. علت انتخاب آن هدف چیست ؟ به فرض اگر داوطلب کنکور هستید ، انگیزه شما از آوردن رتبه خوب چیست ؟ و با آوردن رتبه خوب می خواهید در چه رشته ای قبول شوید و قبولی در
آن رشته چه تاثیری در آینده شما دارد ؟ با پاسخ به این سئوالات انگیزه شما از (علت ) انتخاب آن هدف مشخص می شود و اهمیت آن نمایان می گردد.

برنامه ریزی :

بعد از مشخص شدن هدف و علت انتخاب آن باید برنامه ریزی کنید و زمان مناسب را برای رسیدن به آن در نظر بگیرید تا بهتر بتوانید برنامه ریزی کنید.با توجه به زمان در نظر گرفته شده و هدف انتخابی شما میتوانید بهتر برنامه ریزی کنید.

موانع موجود در راه هدف را مشخص کنید و برای هریک از آنها چاره اندیشی نمائید. به محض برخورد با کوچکترین مشکل ، از فعالیت خود دست برندارید. هیچ هدفی براحتی و بدون زحمت قابل دسترسی نیست . وجود موانع و مشکلات مهم نیست مهم آن است که با نحوه برطرف کردن آن آشنایی پیدا کنید. افراد موفق هرگزاز مشکلات نهراسیده اند. بلکه آنها را پله های ترقی موفقیت پنداشته اند.
هدفهای خود را مورد بازبینی قرار دهیدو زمان رسیدن به آن را در نظر بگیرید.ببینید آیا مطابق زمانبندی پیش می روید. آیا راه درستی را برای رسیدن به هدف انتخاب نموده اید. بازبینی هدف به شما کمک می کند تا بتوانید به سمت درستی حرکت کنید.

مثال : اگر داوطلب کنکور هستید و شش ماه برای مطالعه کتابهای کنکور در نظر گرفته اید ، بعد از گذشت مدت زمانی باید ببینید آیا مطابق برنامه پیش میروید و قبل از کنکور تمامی کتابها را مطالعه می کنید ؟ اگر نه بایستی بر سرعت خود بیفزایید.